{"id":3105,"date":"2020-12-15T15:49:03","date_gmt":"2020-12-15T14:49:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.co-plan.org\/?p=3105"},"modified":"2024-03-08T11:24:35","modified_gmt":"2024-03-08T10:24:35","slug":"si-po-e-perballojne-pandemine-grupet-vulnerabel-ja-efektet-e-saj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.co-plan.org\/en\/si-po-e-perballojne-pandemine-grupet-vulnerabel-ja-efektet-e-saj\/","title":{"rendered":"Si po e p\u00ebrballojn\u00eb pandemin\u00eb grupet vulnerab\u00ebl, ja efektet e saj"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">N\u00eb dat\u00eb 8 Mars 2020, n\u00eb vendin ton\u00eb u konfirmuan 2 rastet e para t\u00eb infektuar me <strong>Covid-19<\/strong>, ashtu si shtetet n\u00eb bot\u00eb, edhe Shqip\u00ebria zyrtarisht u fut n\u00eb vendet ku ka t\u00eb infektuar me virus.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pandemia dhe efektet e saj godit\u00ebn ekonomin\u00eb dhe \u00e7do sektor tjet\u00ebr duke detyruar t\u00eb largojn\u00eb nga puna mij\u00ebra qytetar\u00eb, shum\u00eb familje t\u00eb varf\u00ebra nuk mund t\u00eb punonin dhe si pasoj\u00eb ata u varf\u00ebruan edhe m\u00eb shum\u00eb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Minoritetet Rome dhe Egjiptiane n\u00eb Shqip\u00ebri, kan\u00eb qen\u00eb m\u00eb t\u00eb prekurit nga izolimi, nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e k\u00ebtyre minoriteteve punojn\u00eb duke ricikluar materiale t\u00eb riciklueshme, kryesisht duke i marr\u00eb ato n\u00eb kontenier dhe pas kolektimit, i tregtojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfituar para dhe p\u00ebr t\u00eb jetuar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mij\u00ebra familje dol\u00ebn t\u00eb papun\u00eb, dhe shum\u00eb prej tyre nuk mund\u00ebn t\u00eb punonin si m\u00eb par\u00eb si shit\u00ebs apo si riciklues dhe kjo ndikoi negativisht p\u00ebr familjet rome dhe egjiptiane, ata nuk kan\u00eb mundur t\u00eb p\u00ebrballoj\u00eb izolimin e vendosur nga komiteti teknik i ekspert\u00ebve, dhe p\u00ebr pasoj\u00eb ata protestuan n\u00eb disa qytete t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb:Tirana, Durr\u00ebsi, Elbasani, Fieri etj.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ilirjani \u00ebsht\u00eb babai i 3 f\u00ebmij\u00ebve, ka lindur n\u00eb Tiran\u00eb, dhe prej vitesh bashk\u00eb me familjen e tij tregton rroba t\u00eb p\u00ebrdorura te tregu i rom\u00ebve n\u00eb Selit\u00eb. Bashk\u00eb me Ilirin jan\u00eb edhe 53 familje rome, t\u00eb cilat pun\u00ebn e tyre e kan\u00eb nd\u00ebrtuar pran\u00eb k\u00ebtij tregu. Por me mb\u00ebrritjen e Covid 19 edhe n\u00eb vendin ton\u00eb si dhe masat e marra nga qeveria, k\u00ebto familje po hasin v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr t\u00eb siguruar jetes\u00ebn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i><span lang=\"EN-GB\">\u201cQ\u00eb prej dit\u00ebs s\u00eb par\u00eb kur u dha lajmi se do mbyllej gjith\u00e7ka p\u00ebr tu izoluar, un\u00eb dhe familja ime u izoluam me shpres\u00ebn se dit\u00ebn tjet\u00ebr ne do t\u00eb punonin s\u00ebrish.Gjat\u00eb pandemis\u00eb familjet k\u00ebtu e kishin shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb ushqeheshin, pasi nuk mund t\u00eb punonin m\u00eb, edhe pse sot ne jemi akoma midis pandemis\u00eb, frika jon\u00eb \u00ebsht\u00eb e madhe, \u00e7do dit\u00eb ne shpresojm\u00eb se virusi do ik\u00eb dhe do t\u00eb mund t\u00eb jetojm\u00eb m\u00eb lirsh\u00ebm dhe do t\u00eb kemi ekonomi m\u00eb t\u00eb fort\u00eb\u201d<\/span><\/i><span lang=\"EN-GB\">,\u00a0<\/span>tha Ilirjani p\u00ebr Community Reporters Albania.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00eb Shqip\u00ebri sipas <a href=\"https:\/\/www.instat.gov.al\/al\/temat\/kushtet-sociale\/mbrojtja-sociale\/#tab2\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">INSTAT<\/a> num\u00ebrohen rreth 63.670 familje q\u00eb trajtohen me ndihm\u00eb ekonomike t\u00eb cil\u00ebt klasifikohen si kategori n\u00eb nevoj\u00eb, ku t\u00eb vetmet t\u00eb ardhura t\u00eb sigurta mujore kan\u00eb pages\u00ebn e ndihm\u00ebs ekonomike. Disa kategori te tjera, t\u00eb cilat kan\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb theksuara social-ekonomike, jan\u00eb minoritetet rome dhe egjiptiane t\u00eb cilat jan\u00eb potencialisht m\u00eb me risk p\u00ebr t\u2019u prekur nga Covid-19 p\u00ebr shkak dhe t\u00eb kushteve t\u00eb v\u00ebshtira t\u00eb jetes\u00ebs.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sot Shqip\u00ebria ndodhet ende n\u00eb betej\u00ebn p\u00ebr t\u00eb luftuar pandemin\u00eb, institucionet lokale dhe q\u00ebndrore jan\u00eb duke punuar me staf t\u00eb limituar n\u00eb zyra dhe kjo ka sjellur dhe problematikat e saj duke mos pasur mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebrbyer por edhe p\u00ebr t\u00eb ndihmuar grupet n\u00eb nevoj\u00eb pasi shum\u00eb prej tyre nuk kan\u00eb pun\u00eb formale p\u00ebr t\u00eb siguruar t\u00eb ardhura t\u00eb sigurta.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u201cN\u00eb qytetin e Elbasanit jan\u00eb rreth 1000 familje Rome dhe Egjiptiane q\u00eb jan\u00eb n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi ekonomike dhe kryesisht merret me kolektimin e mbetjeve t\u00eb riciklueshme, nga komunikimet me disa prej banor\u00ebve, shprehen se e kan\u00eb t\u00eb pamundur t\u00eb sigurojm\u00eb t\u00eb ardhura ekonomike t\u00eb sigurta p\u00ebr familjet e tyre\u201d, <\/em>tha Ervis \u00c7ota, drejtues i L\u00ebvizjes Rinore Egjiptiane dhe Rome n\u00eb qytetin e Elbasanit.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kryeplaku i fshatit Rom n\u00eb Fier Panajot Alushi tregoi p\u00ebr C.R.A se jan\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 60 familje q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb mb\u00ebshtetje p\u00ebr ushqime, medikamente dhe higjenues. \u201c <em>Familjet rome protestuan 3 dit\u00eb rresht, bashkia reagoi duke shp\u00ebrndar\u00eb disa pako ushqimore por edhe ata jan\u00eb t\u00eb pamjaftueshme p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb familjet\u201d<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Rom\u00ebt jan\u00eb shtresa m\u00eb e varf\u00ebr q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb akses t\u00eb ul\u00ebt n\u00eb sh\u00ebrbimet publike n\u00eb krahasim me pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb popullat\u00ebs, kjo ndikuar nga shum\u00eb faktor\u00eb, si strehimi, pun\u00ebsimi, sh\u00ebndet\u00ebsia, arsimi etj. \u201c<em>Institucionet p\u00ebrgjegj\u00ebse duhet t\u00eb marrin masa nisur nga v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb q\u00eb aktualisht familjet e varfra jan\u00eb duke hasur. N\u00eb rast se kjo situat\u00eb e jasht\u00ebzakonshme do vijoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, minimumi duhet q\u00eb familjeve t\u2019u sigurohet mb\u00ebshtetje sociale p\u00ebr mos ti l\u00ebn\u00eb n\u00eb harres\u00eb\u201d, <\/em>\u00a0tha p\u00ebr Community Reporters Albania, Romina Sefa, drejtuese e Qendr\u00ebs p\u00ebr Advokim Social.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Q\u00eb prej Marsit 2020 institucionet arsimore\u00a0 n\u00eb vendin ton\u00eb u mbyll\u00ebn p\u00ebr t\u00eb parandaluar rrezikun e p\u00ebrhapjes s\u00eb virusit Sars-Cov-2. Qytetar\u00ebt ishin t\u00eb izoluar dhe nuk dihej ende sesi do t\u00eb funksiononte m\u00ebsimi p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e tyre, Ministria e Arsimit, Rinis\u00eb dhe Sporteve krijoi mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb m\u00ebsimin ta ndiqnin p\u00ebrmes disa platformave si RTSH Shkoll\u00eb, m\u00ebsime online me smartphone, tablet apo laptope.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">F\u00ebmij\u00ebt e minoritetit Rom dhe Egjiptian sipas organizatave q\u00eb punojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb drejtat e tyre treguan se aksesi p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb \u201conline\u201d i f\u00ebmij\u00ebve ishte i kufizuar duke r\u00ebnditur shum\u00eb problematika q\u00eb pandemia krijoi dhe thelloi. Ky raport tregon se nga <strong>2177 <\/strong>f\u00ebmij\u00eb t\u00eb intervistuar, <strong>1320<\/strong> f\u00ebmij\u00eb ose <strong>60.63%<\/strong> nuk kan\u00eb akses n\u00eb internet, dhe <strong>1023<\/strong> f\u00ebmij\u00eb nuk kan\u00eb b\u00ebr\u00eb asnj\u00eb dit\u00eb m\u00ebsim online q\u00eb prej mbylljes s\u00eb shkoll\u00ebs.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Disa subjekte private mor\u00ebn nj\u00eb nism\u00eb p\u00ebr t\u00eb dhuruar telefona smartphone p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb nuk kishin mund\u00ebsi t\u00eb ndiqnin m\u00ebsimin online, n\u00eb zon\u00ebn e Yberishtit sipas Qendr\u00ebs p\u00ebr Advokim Social tregojn\u00eb se nga rreth <strong>200 <\/strong>f\u00ebmij\u00eb rom dhe egjiptian p\u00ebrfituan vet\u00ebm <strong>12 <\/strong>f\u00ebmij\u00eb smartphone, nd\u00ebrsa n\u00eb Elbasan sipas L\u00ebvizjes Rinore Egjiptiane dhe Rome vet\u00ebm <strong>3 <\/strong>f\u00ebmij\u00eb mor\u00ebn smartphone.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/www.undp.org\/content\/dam\/albania\/docs\/Census%202011%20Profili%20i%20Romeve%20dhe%20Egjiptianeve%20final.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">UNDP<\/a> tregon n\u00eb raportet e saj se \u201c<em>ne kemi v\u00ebn\u00eb re se niveli arsimor mbetet shum\u00eb i kufizuar, por megjithat\u00eb nj\u00eb grup i vog\u00ebl i rom\u00ebve ka arritur t\u00eb kryej\u00eb arsimin e mes\u00ebm ose arsimin terciar (3% e popullsis\u00eb s\u00eb mosh\u00ebs 10 vje\u00e7 e lart). Pothuajse e nj\u00ebjta p\u00ebrqindje ka kryer t\u00eb pakt\u00ebn 10 vjet shkoll\u00eb<\/em>\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00eb muajin Shtator, ministria e Arsimit, Rinis\u00eb dhe Sporteve, rihapi dyert e shkoll\u00ebs p\u00ebr ti vijuar s\u00ebrish m\u00ebsimin pas nj\u00eb shk\u00ebputje 6-mujore. Masat higjenike q\u00eb u vendos\u00ebn p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt ishin: maska, higjenizues p\u00ebr duart dhe peceta t\u00eb lagura, dhe firmosja e nj\u00eb vetdeklarimi p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt \u00e7do dit\u00eb n\u00ebse ata ishin t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm, ose kishin nj\u00eb s\u00ebmundje, k\u00ebto masa u nd\u00ebrrmor\u00ebn p\u00ebr t\u00eb parandaluar p\u00ebrhapjen e virusit Covid-19 n\u00eb shkoll\u00eb.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">M\u00eb fillimin e shkoll\u00ebs, rastet e para u shfaq\u00ebn n\u00eb klasa, kjo nga m\u00ebsuesit, nd\u00ebrkaq edhe p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt rom dhe egjiptian, v\u00ebshtir\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb siguruar \u00e7do dit\u00eb k\u00ebto masa, ishte e v\u00ebshtir\u00eb nga ana ekonomike.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Shum\u00eb prej familjeve rome dhe egjiptiane gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb pandemis\u00eb, dol\u00ebn t\u00eb papun\u00eb apo nuk kishin mund\u00ebsi t\u00eb punonin si tregtar apo si riciklues, k\u00ebshtu q\u00eb ata mbetet s\u00ebrish n\u00eb disfat\u00eb dhe k\u00ebrkuan ndihm\u00eb tek organizatat dhe institucionet lokale, por sipas organizat\u00ebs <strong>Qendra P\u00ebr Advokim Social<\/strong> tregoi se familjet rome n\u00eb Yzberisht, e kishin shum\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb siguronin mjetet e nevojshme q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb vazhdonin shkoll\u00ebn p\u00ebrdit\u00eb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fatmir Zyberi, baba i 7 f\u00ebmij\u00ebve, tregoi se e kishte t\u00eb pamundur t\u00eb siguronte mjetet q\u00eb shkolla k\u00ebrkonte p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb ishin n\u00eb shkolla, \u201c<em>Nuk e mir\u00ebprita mir\u00eb k\u00ebt\u00eb vendim nga ana e Ministris\u00eb, un\u00eb nuk kam mund\u00ebsi t\u00eb blej p\u00ebrdit\u00eb maska, higjenizues dhe letra t\u00eb lagura, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr mua ti siguroj pasi m\u00eb t\u00eb ardhurat q\u00eb un\u00eb siguroj mezi ja dalim n\u00eb muaj, dhe k\u00ebto kosto jan\u00eb t\u00eb larta p\u00ebr mua dhe nuk mund ti p\u00ebrballoj, ka pasur dit\u00eb q\u00eb nuk I kam d\u00ebrguar f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb shkoll\u00eb pasi nuk mund t\u2019I siguroja k\u00ebto mjete\u201d<\/em>, tregoi Fatmiri p\u00ebr Reporters Albania.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Edhe pse Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb ende n\u00ebn \u201cluft\u00eb\u201d me Covid-19, e gjith\u00eb v\u00ebm\u00ebndja shkoi p\u00ebr situat\u00ebn e pandemis\u00eb, nd\u00ebrsa grupet vulnerab\u00ebl nuk pat\u00ebn v\u00ebm\u00ebmendjen e duhur p\u00ebr ti mb\u00ebshtetur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">By: Brejdon Xhavara<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">SH\u00cbNIM:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>* Ky shkrim synon njohjen me peizazhin e aktivizmit n\u00eb Shqip\u00ebri, p\u00ebrmes shembujve konkret\u00eb, q\u00eb paraqesin sfidat e arritjet p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e shoq\u00ebris\u00eb shqiptare dhe organeve qeveris\u00ebse. Shkrimi u p\u00ebrgatit me mb\u00ebshtetjen e \u201cCo-PLAN \u2013\u00a0<a href=\"https:\/\/www.co-plan.org\/\">Instituti p\u00ebr Zhvillimin e Habitatit<\/a>\u201d, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb \u201cDit\u00ebs Komb\u00ebtare e Aktivizmit\u201d (22 tetor 2020).<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb dat\u00eb 8 Mars 2020, n\u00eb vendin ton\u00eb u konfirmuan 2 rastet e para t\u00eb infektuar me Covid-19, ashtu si shtetet n\u00eb bot\u00eb, edhe Shqip\u00ebria zyrtarisht u fut n\u00eb vendet ku ka t\u00eb infektuar me virus&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3118,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[88,22,40],"tags":[],"class_list":["post-3105","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktivitete","category-blogs","category-te-kaluara"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.co-plan.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.co-plan.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.co-plan.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.co-plan.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.co-plan.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3105"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.co-plan.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3105\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6116,"href":"https:\/\/www.co-plan.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3105\/revisions\/6116"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.co-plan.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3118"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.co-plan.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.co-plan.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3105"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.co-plan.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}